ELE515 – MATLAB ile Bilgisayarlı Kontrol – Sıkça Sorular Sorular (SSS)

Bu sayfada dersle ilgili geçmişte sıkça sorulmuş olan sorular ve cevapları yer almaktadır. Sayfa zaman zaman güncellenecektir, düzenli olarak kontrol etmeniz faydalı olur.

Dersle ilgili sorular

  • Soru: Bu ders almak istediğim başka bir dersle çakışıyor, neden?
  • Cevap: Ders programı merkezi olarak hazırlanmakta olup, sadece bölüm müfredatında aynı döneme ait zorunlu derslerin çakışmaması durumu gözetilebilmektedir. Farklı dönem dersleri, seçmeli ve lisansüstü dersler arasında çakışmalar olabilmektedir.
    Bu ders 5xx kodlu bir ders olduğu için diğer 5xx kodlu derslerle ve mümkünse bölüm seçmelilerle çakışmaması sağlanmaya çalışılmaktadır ancak o dönemki duruma göre bunun dahi istisnaları olabilir. 1xx, 2xx, 3xx kodlu derslerle çakışıp çakışmama durumu maalesef gözetilememektedir.
  • Soru: Ders saatleri bana uymuyor, çok erken/çok geç/çok ortada/günümü bölüyor/başka dersimle çakışıyor, değiştirilebilir mi? Tüm ders saatleri aynı güne toplansın, bu dersi haftada bir seferde halledeyim, yapılabilir mi? Bu dersin X saatini Y saatine alırsak bana daha uygun, yapar mısınız?
    Cevap: Bu dersin ilan edilmiş saatlerini sonradan değiştirmek çok mümkün olamamaktadır. On kişiden fazla öğrencinin aldığı derslerde hem tüm öğrencilere ve öğretim üyesine uygun, hem de aynı dönem dersleri ile çakıştırmadan değişiklik yapmak oldukça zordur. Ayrıca herkesin ilan edilen programa göre diğer işlerini planladığı da hatırlanmalıdır. Bu nedenle bu tarz değişikliklerin emrivaki niteliğinde olmaması için normal prosedüre göre tüm öğrencilerin ve hocanın oybirliğine vararak yönetime imzalı yazı vermesi gereklidir.
  • Soru: 1./2./3. sınıftayım, bu dersi alabilir miyim? Sistem izin vermiyor, bana özel bir şey yapabilir misiniz?
  • Cevap: Bu ders 5xx kodlu bir ders olduğundan sadece 4. sınıf ve lisansüstü öğrenciler alabilir. Sistem diğerlerine müsaade etmeyecektir.
    Bundan bağımsız olarak: Bu ders ham bir MATLAB dersi değil, MATLAB ile mühendislik problemleri formüle edebilme ve çözebilme üzerine bir derstir. Uygulamalar kontrol ağırlıklı olmakla beraber başka alanları da içermektedir. Dersin doğası ve yapısı gereği hedeflenen amacı ve faydayı sağlayabilmesi için öğrencilerin üçüncü sınıfı tamamlamış olmaları ve ilgili kavramlara hakim olmaları istenmektedir.
  • Soru: Uzun süredir MATLAB kullanıyorum, çok iyi biliyorum, projelerde/işimde kullanıyorum, bu dersi çok rahat yapıp AA getiririm kanaatindeyim, doğru mu?
  • Cevap: Dersteki notunuz tamamıyla derste verilen çalışmaları ne kadar özenli, doğru ve vaktinde yaptığınıza bağlı olup, daha önceki alt yapınızı nota etki ettirme şansımız yoktur.
    MATLAB çok geniş ve kapsamlı bir paket olup, dersin hocası 1995 yılından beri MATLAB kullanmasına rağmen her şeyi bildiğini iddia edememektedir; belki içindeki pek çok aracı hiç görmemiş bile olabilir.
    Bu nedenle dersleri düzenli takip ederek hangi alanlarda hangi araçlarla ne yapılması istendiğini idrak ederek çalışmalarınızı o yönde yapmanız yüksek not alabilmeniz açısından elzemdir.
    Geçmişte maalesef dersin başında yüksek özgüvene sahip öğrencilerin dersin gerektirdiği çalışmaların amacını anlayamadıklarına, iyi şekilde ve vaktinde yapamadıklarına üzülerek tanık olduk. Ders çok basitten başlamakta ancak bir anda hızlı bir şekilde derinleşebilmektedir.  Bu nedenle dersin başından itibaren gereken önemin verilerek gereken vaktin ayrılması çok önemlidir.

Ödevlerle ilgili sorular

  • Soru: Ödevde yapmamız istenilen şeyi derste görmedik, bu işi yapan komutları ders notlarında bulamadım? 
    Cevap: MATLAB pek çok bilimsel alana hitap eden çok genel bir yazılım olup, binlerce komut içermektedir. Tüm komutları derste göstermemiz maalesef mümkün değil. Ödevlerin ana amaçlarından biri de derste anlatmadığınız şeyleri MATLAB’da nasıl yapacağınızı kendiniz öğrenme ve ilgili araçları kullanma becerisi kazandırmaktır.  Gerçek hayatta tez konunuz, iş yerindeki göreviniz vb. kapsamında önceden bilmediğiniz pek çok konuyu öğrenip MATLAB’da yapmanız gerekecek. Bu durumu temsilen ödev ve projelerde de bu tarz araştırmalar yapmanız istenmekte ve teşvik edilmektedir. Bu iş için MATLAB dokümantasyonu ve örnekler fazlasıyla yeterli olup, internette arama yaparak da pek çok faydalı kaynağa ulaşılabilir.
  • Soru: Ödevde şu komutu, bu fonksiyonu kullanabilir miyim?
    Cevap: Ödevde aksi belirtilmedikçe soruları istediğiniz şekilde çözebilirsiniz.
  • Soru: Ödevde verilen işi C, C++, Java, Python vs. ile yapmak daha kolay, öyle yapsam olur mu?
    Cevap: Hayır, dersin doğası gereği MATLAB ile yapmanız gerekiyor.
  • Soru: Şu soruda şöyle yaptım, şunu kullandım, bu çıktı, doğru mu?
    Cevap: Soruyu açıklamalara uygun şekilde yaptıysanız ve beklenen sonuçları aldıysanız sıkıntı yok. Kişiye özel bir kontrol etme ve doğrulama hizmeti sunamıyoruz.
  • Soru: Kodum çalışmıyor, hata veriyor, ekte gönderiyorum, kontrol edip nerede problem olduğunu söyler misiniz?
    Cevap: Maalesef bu şekilde kişiye özel hata ayıklama (debugging) yapamıyoruz. Standart programlama dilleri derslerinde öğrendiğiniz hata ayıklama yöntemlerinin tümümü MATLAB için de kullanabilirsiniz. Şart olmasa da karmaşık programlar için MATLAB Debugger aracı da işinize yarayabilir.
  • Soru: Ödevin teslim tarihi olduğu gün sınavımız, başka ödevlerimiz var, nasıl yapacağız?
  • Cevap: Size ödevler için iki hafta civarı zaman veriliyor. Eğer dersleri yeterince takip edip, paralel olarak notları çalışıp, MATLAB başında oradaki programları deneyip anladıysanız ödevleri kısa bir sürede (3-5 gün) tamamlamanız mümkün olacaktır. Size verilen zaman içerisinde bu süreyi istediğiniz yere koyabilirsiniz. Bu dersin yazılı sınavı olmadığı için ödevleri bu dersin sınavı gibi düşünebilirsiniz; diğer sınavlarınıza nasıl zaman ayırıyorsanız buna da ayırmalısınız.
  • Soru: Ödev çözümlerini siteye koyar mısınız?
  • Ödevlerin tek bir çözümü olmadığı, farklı yollardan sonuca ulaşılabildiği ve sonuca giden tüm yaklaşımlar genellikle aynı doğrulukta olduğu için bu tarz bir yönlendirme yapmayı doğru bulmuyoruz. Kendi düşünce şekliniz ve yaklaşımınızı oluşturarak problem çözme yeteneği kazanmanızı istiyoruz.
  • Soru: Ödevi geç teslim edebilir miyim?
    Cevap: Evet, aksi belirtilmedikçe geç teslim kabul ediyoruz. Geç verilen gün başına %10 puan kırılır. Bazı ödevleri (özellikle son ödev/proje) notlandırmak için zaman kısıtlı olduğu için bunlarda geç teslim kabul edilmeyebilir.
  • Soru: Ödev teslim tarihin olduğu gün okulda olmayacağım, şehir dışına gideceğim, yurt dışında olacağım, iş seyahatine gideceğim vs. Bu durumda ödevi nasıl teslim edeceğim, dönünce geç teslim etsem puan kırılır mı?
    Cevap: Ödevler elektronik ortamda gönderildiği için fiziksel olarak nerede olduğunuzun bir önemi bulunmuyor, bu nedenle bunları mazeret kabul edemiyoruz. Geç teslim durumunda yukarıdaki soruda belirtilen şekilde puan kırılarak değerlendirilir.
  • Soru: Derslere gelemediğim için ödev verildiğinden haberim olmadı, ne yapabilirim?
    Cevap: Ödevler web sitesinde ilan edilmekte olduğundan ve siteyi düzenli olarak takip etmeniz gerektiği dönem başında size söylendiğinden bunu geçerli mazeret kabul edemiyoruz. Ayrıca, dersleri takip etmek, gelemediğiniz derslerde ne yapıldığını ve ne söylendiğini öğrenmek de sizin sorumluluğunuzdur.
  • Soru: Ödevle ilgili eposta attım ama cevap alamadım?
    Cevap: Epostalarınızı hem hocaya hem dersin asistanlarına aynı epostada gönderdiğinizden emin olun. Sadece hocaya gönderilen veya ayrı ayrı gönderilen epostalar cevapsız kalabilir. Ayrıca, öncelik yeni sorulara verileceği için bu sayfadaki soruların benzerlerinin sorulduğu epostalara yetişemeyebiliriz. Ek olarak, ödevlerde bazı şeyleri kendiniz araştırıp öğrenmeniz gerekmektedir. Bunları doğrudan bize sormanız ödevin amacına aykırı olduğu gibi, size özel açıklayıcı cevaplar vermemiz diğer öğrencilere haksızlık olacaktır.

Final ödevi ile ilgili sorular

  • Soru: Soruda istenildiği gibi bir sistem aradım ama yok?
    Cevap: Olmaması mümkün değil. Lütfen iyice araştırın. Sadece Google’da arama yapıp hemen ilk linklerde karşınıza uygun bir şey çıkmasını beklemeyin. Doğrusal olmayan sistemler ve kontrol ile ilgili yazılmış onlarca kitap ve yüzlerce (hatta binlerce) bilimsel makale var. Bunlara da bakmalısınız. Kütüphaneyi, Google Scholar’ı, Google Books’u, Web of Science’ı kullanmayı öğrenin. Lütfen bu dersin bir dördüncü sınıf/lisansüstü seviyede bir ders olduğunu ve amaçlarından birinin sizi bağımsız araştırmaya teşvik etmek olduğunu unutmayın.
  • Soru: Uygun bir sistem bulamayanlar için siz bir sistem verebilir misiniz, isteyen kendisi bulsun, isteyen onun üzerinde yapsın?
    Cevap: Hayır.
  • Soru: Sistem olarak bu sene veya geçen seneki ödevlerde verdiğiniz sistemleri kullanabilir miyiz?
  • Cevap: Hayır, onu zaten biz verdik, artı çözümünü de yaptınız.
  • Soru: Güzel bir sistem buldum ama doğrusal bir sistem, onu kullanabilir miyim?
    Cevap: Hayır.
  • Soru: Güzel bir sistem buldum, doğrusal olmayan bir sistemin doğrusallaştırılmış hali, onu kullanabilir miyim?
    Cevap: Hayır, direkt olarak doğrusal sistemle başlayamazsınız, fakat orijinal (doğrusallaştırılmamış) haliyle çalışabilirsiniz.
  • Soru: Güzel bir doğrusal olmayan sistem buldum ama istenilenden daha düşük dereceli, onu kullanabilir miyim?
    Cevap: Hayır, direkt olarak kullanamazsınız. Fakat belki bu sisteme bir durum ekleyebilirsiniz (mesela derste DC motorda hızın integralini alarak pozisyon eklememiz gibi) veya bu sistemden bir iki tanesini art arda bağlayarak daha yüksek dereceli bir sistem meydana getirebilirsiniz.
  • Soru: Arkadaşım güzel bir sistem bulmuş, ben de onu kullanabilir miyim?
    Cevap: Hayır, herkes kendi araştırmasını yapmalı ve kendi sistemini elde etmelidir. Tabii ki tesadüfen iki kişi çok benzer sistemler bulmuş olabilir ancak problemi anlatım tarzından ve sorunların çözümüne olarak yaklaşımlardan bu durumun tesadüf olup olmadığı net bir şekilde belli olacaktır.
  • Soru: Problem çok zor, kontrolcü tasarlayamıyorum.
    Cevap: Çözülecek problemi siz kendiniz tanımlıyorsunuz, lütfen çözülebilecek hale getirin. Gerekirse sistem parametrelerini veya kontrol kriterlerini değiştirin. Aslında bu proje için önce Bölüm 1.2’yi yapmak daha iyi olabilir; yani önce probleminizi kafanızda oluşturun ve çözümünün yapılabileceğini görün. Daha sonra zaten elde etmiş olduğunuz sonuçları soru olarak sorun (Bölüm 1.1).
  • Soru: Kontrolcü tasarlarken sistemi doğrusallaştırmak zorunda mıyım?
    Cevap: Hayır, isterseniz alternatif araçlardan faydalanabilirsiniz, mesela Simulink Design Optimization aracını kullanarak direkt olarak doğrusal olmayan sistem üzerinde optimizasyon yaptırmayı deneyebilirsiniz. Ya da önce doğrusallaştırma tabanlı bir tasarım yapıp, sonra katsayılara doğrusal olmayan model üzerinden manüel veya otomatik olarak ince ayar yapmayı deneyebilirsiniz.
  • Soru: Doğrusallaştırma işlemini nasıl yapacağım konusunda bir kısıtlama var mı?
    Cevap: Bazı sorularda nasıl bir doğrusallaştırma yaklaşımı istendiği açıkça belirtilebilir. Bu gibi durumlarda elbette o şekilde yapmalısınız. Eğer belirtilmemişse istediğiniz yöntemi kullanabilirsiniz. Mesela kağıt üzerinde analitik bir çıkarım yapabilirsiniz veya nümerik olarak MATLAB/Simunlik’teki araçlardan faydalanabilirsiniz.
    Ayrıca, doğrusallaştırmayı nasıl yaptığınızı raporunuzda mutlaka detaylıca anlatmalısınız.
  • Soru: Arkadaşlarımdan geçen seneki projelerden birini buldum, oradaki sistemi kullanabilir miyim?
    Cevap: Hayır, onlar zaten önceden yapılmış projelerdir, sizin bulacağınız model özgün olmalıdır. Geçen seneki ödevlerin de veritabanımızda tutulduğunu ve kopya yazılımımız tarafından tarandığını da hatırlatmakta fayda var.
  • Soru: Son ödevin/projenin teslim tarihi finaller döneminde denk geliyor, finallerden nasıl vakit bulacağım?
    Cevap: Size ödevler için iki üç hafta civarı zaman veriliyor. Bu dersin yazılı finali olmadığı için bu son ödevi/projeyi de dersin finali olarak düşünmelisiniz, diğer finallerinize nasıl zaman ayırıyorsanız buna da ayırmalısınız. “Önce finalleri bir halledeyim sonra buna bakarım” şekilde düşünürseniz yetiştirmekte sıkıntı çekebilirsiniz.
  • Soru: Final ödevini (projeyi) erteleyebilir misiniz?
    Cevap: Maalesef mümkün değil; notların son teslim tarihinden önce ödevi okumak için zaten çok kısa bir süremiz var, daha da kısa bir sürede değerlendirmemiz fiziksel olarak imkansız olurdu.
  • Ders notlarına ek olarak MATLAB/Simulink ile kontrol konusunda kendimi nasıl geliştirebilirim?
    Cevap: Dokümantasyon altında pek çok anlatım ve örnek var, buralardan başlanabilir:
    http://www.mathworks.com/help/control/
    http://www.mathworks.com/help/slcontrol/
    Getting Started kısımlarından başlayarak konuları okuyup, Examples kısmındaki örnekleri çalıştırıp, sonra benzer şeyleri kendi problemleriniz üzerinde deneyerek kısa zamanda iyi bir seviyeye gelebilirsiniz. Tüm Toolbox/Blockset’ler için benzer bir yaklaşım uygulanabilir.